فيگوئروآ ( مترجم : غلام رضا سميعى )
59
سفرنامه دن گارسيا دسيلوا فيگوئروآ ( سفير اسپانيا در دربار شاه عباس اول ) ( فارسى )
همچون ديگران اسفنجى و سبك است . از اين سنگ به مقدار زياد وجود دارد و بخصوص از آن براى ساختن بادگيرهائى كه قبلا از آنها سخن گفتهايم استفاده مىكنند . زيرا بسبب سبكى بسيار و داشتن خلل و فرج با آهك خوب تركيب مىشوند و بادگيرهائى كه از آنها ساخته شوند سقف خانهها را سنگين نمىكنند و از استحكام و صلابت نيز برخوردارند . اين بادگيرها در عين سبكى ، در برابر بادهاى شديد - بخصوص هنگام تغيير فصل - نيز بسيار مقاومند . درون حصار شهر هرمز دو هزار و پانصد تا سه هزار خانه هست . اما اگر در نظر بگيريم كه كوچههاى شهر بسيار تنگ است و جاى زيادى را اشغال نمىكند و خانهها - باستثناى برخى كه حياط كوچكى دارند - نه باغ دارند و نه حياط طويله ، به زحمت مىتوانيم وجود اين تعداد خانه را در شهر بپذيريم . بيش از سيصد تائى از اين خانهها كه بشيوهء خانههاى مسقط ساخته شده است در منتهى اليه شهر پشت صومعهء كارمهاست و بينوايان در آنها زندگى مىكنند . ساكنان هرمز ، باستثناى عدهء كمى مسيحيان محلى ، عربهاى مسلمانند اما همهء ايندو گروه به زبان فارسى سخن مىگويند . گذشته از اينان قليلى هندى بتپرست نيز از بوميان سند و گامبايا « 59 » در هرمز زندگى مىكنند . تعداد جمعيت شهر بيش از چهل هزار نفر است . گروه كثيرى از اهالى هرمز بازرگان و ثروتمندند و با كالاهائى كه از پرتغاليها خريدارى مىكنند در ايران و عربستان به داد و ستد مىپردازند . گروه ديگر صنعتگرانى در فنون مختلفاند . اينان با هوش سرشار و چابكى و مهارتى كه در تقليد از صنعت ديگران و جازدن اجناس و مصنوعات خويش به همشهريان دارند . اگر به جاى تقليد به اختراع و ابداع مىپرداختند به وضعى شگفت در كار خويش موفق بودند . اگر طرحهاى خوب در اختيار آنان گذاشته شود ، بىشك از بهترين صنعتگران جهان خواهند بود . غير از بربرها و بتپرستان ، نزديك صد خانوادهء يهودى در هرمز هست كه
--> ( 59 ) Gambava